گذرنامه را از طریق دفاتر پلیس +۱۰ درخواست می‌کنید، اما سه گروه پیش از آن به اجازه یا مجوز نیاز دارند: زیر ۱۸ سال به اجازه کتبی ولی، زن متاهل به اجازه کتبی همسر، و مرد مشمول خدمت به روشن بودن وضعیت نظام وظیفه. برای زن متاهل در شرایط اضطراری، قانون راه دادستانی را پیش‌بینی کرده است.
چه کسانی برای گذرنامه اجازه لازم دارند؟
قانون گذرنامه مصوب ۱۳۵۱ در ماده ۱۸ این گروه‌ها را نام برده است:
| گروه | شرط صدور گذرنامه |
|---|---|
| افراد کمتر از ۱۸ سال تمام | موافقت کتبی ولی یا قیم |
| مشمولان خدمت وظیفه عمومی | رعایت مقررات نظام وظیفه |
| زنان شوهردار، حتی کمتر از ۱۸ سال | موافقت کتبی شوهر؛ در موارد اضطراری، اجازه دادستان شهرستان محل اقامت زن |
اجازه همسر برای زن متاهل
زن متاهل برای گرفتن گذرنامه و خروج از کشور به اجازه کتبی همسرش نیاز دارد. این اجازه معمولاً به یکی از این شکل‌ها داده میشود:
- حضوری در دفتر پلیس +۱۰ هنگام ثبت درخواست
- با سند رسمی در دفترخانه، که می‌تواند برای یک سفر یا برای مدت معین باشد
- بهصورت شرط ضمن عقد یا وکالت در یک عقد لازم، که در آن زن از طرف شوهر وکیل است به خودش اجازه خروج بدهد
اگر شوهر اجازه ندهد
در موارد اضطراری، مثل درمان فوری یا بیماری یا فوت یکی از بستگان در خارج، قانون اجازه داده دادستان شهرستان محل اقامت زن به جای شوهر اجازه خروج بدهد. باید با مدارک اضطرار، مثل گواهی پزشک، به دادسرا مراجعه کرد.
گذرنامه برای کودک و نوجوان
برای افراد زیر ۱۸ سال، اجازه کتبی ولی لازم است. طبق قانون مدنی، ولی قهری پدر و جد پدری است. پس حتی اگر حضانت کودک با مادر باشد، برای گذرنامه معمولاً اجازه پدر لازم است. اگر پدر بدون دلیل موجه اجازه ندهد، مادر می‌تواند از دادگاه خانواده درخواست کند.
اگر ولی فوت کرده و قیم تعیین شده باشد، اجازه قیم ملاک است.
مردان مشمول خدمت وظیفه
مردانی که به سن مشمولیت رسیده‌اند، فقط وقتی گذرنامه و اجازه خروج می‌گیرند که وضعیت نظام وظیفه آن‌ها اجازه دهد:
- کارت پایان خدمت یا معافیت دائم: محدودیتی از این جهت ندارند.
- دانشجویان و مشمولان دارای معافیت موقت: معمولاً با سپردن وثیقه یا تضمین و برای مدت محدود اجازه خروج می‌گیرند.
- مشمولان غایب: تا وقتی وضعیتشان را روشن نکنند، گرفتن اجازه خروج برایشان دشوار است.
قواعد خروج مشمولان، از جمله میزان وثیقه، با مقررات نظام وظیفه تعیین میشود و ممکن است تغییر کند. پیش از برنامه‌ریزی سفر، استعلام بگیرید.
مدارک عمومی و مراحل
- مراجعه به دفتر پلیس +۱۰ با کارت ملی و شناسنامه
- عکس و ثبت مشخصات؛ اطلاعات بیومتریک همان‌جا ثبت میشود
- مدارک اجازه، حسب مورد: اجازه همسر، ولی یا مدارک نظام وظیفه
- پرداخت هزینه و دریافت رسید
- ارسال گذرنامه به نشانی ثبت‌شده با پست
چه کسانی گذرنامه نمی‌گیرند؟
قانون گذرنامه در ماده ۱۷ کسانی را نام برده که برای آن‌ها گذرنامه صادر نمی‌شود، از جمله کسانی که مرجع قضایی خروجشان را ممنوع کرده است. بدهکاران مالیاتی، بدهکاران محکوم به پرداخت دین و برخی متهمان هم ممکن است با دستور مرجع صالح ممنوع‌الخروج شوند. در این موارد، رفع ممنوعیت فقط از طریق همان مرجعی ممکن است که دستور را داده است.
چه زمانی با وکیل مشورت کنید؟
وقتی شوهر اجازه خروج نمی‌دهد و موضوع اضطراری است؛ وقتی پدر کودکی که حضانتش با مادر است با سفر او مخالفت میکند؛ یا وقتی هنگام خروج متوجه ممنوع‌الخروجی شده‌اید و نمی‌دانید از کجا آمده است.
سوالات متداول درباره گذرنامه
زن متاهل بدون اجازه همسر می‌تواند گذرنامه بگیرد؟
اصولاً نه. موافقت کتبی شوهر لازم است. در موارد اضطراری، دادستان شهرستان محل اقامت زن می‌تواند اجازه دهد.بند ۳ ماده ۱۸ قانون گذرنامه
حضانت فرزندم با من است؛ برای گذرنامه او اجازه پدرش لازم است؟
معمولاً بله، چون اجازه ولی لازم است و ولی قهری پدر و جد پدری است. اگر پدر بدون دلیل موجه مخالفت کند، می‌توانید از دادگاه خانواده درخواست کنید.بند ۱ ماده ۱۸ قانون گذرنامه؛ ماده ۱۱۸۰ قانون مدنی
میشود اجازه خروج همسر را از اول در عقدنامه گرفت؟
بله، بهصورت شرط ضمن عقد یا وکالت در یک عقد لازم. چنین اجازهای بهسادگی قابل پس گرفتن نیست.ماده ۱۱۱۹ قانون مدنی
دانشجو هستم و هنوز سربازی نرفتهام؛ میتوانم سفر خارجی بروم؟
معمولاً با سپردن وثیقه و برای مدت محدود امکانپذیر است. شرایط دقیق را مقررات نظام وظیفه تعیین میکند و پیش از سفر باید استعلام بگیرید.بند ۲ ماده ۱۸ قانون گذرنامه؛ مقررات نظام وظیفه
این مطلب جنبه اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.