مهلت اعتراض به بیشتر رأی‌های دادگاه، برای کسانی که در ایران زندگی می‌کنند، ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ است؛ چه واخواهی باشد، چه تجدیدنظر و چه فرجام. برای مقیمان خارج از کشور این مهلت دو ماه است. اگر رأی غیابی است، اول واخواهی می‌کنید؛ اگر حضوری است، مستقیم تجدیدنظر می‌خواهید. بعد از گذشت مهلت، رأی قطعی می‌شود و جز در موارد استثنایی، دیگر راه اعتراض ندارد.
سه نوع اعتراض
| نوع اعتراض | چه زمانی؟ | مرجع رسیدگی | مهلت |
|---|---|---|---|
| واخواهی | رأی غیابی؛ یعنی شما در هیچ جلسه‌ای حاضر نبوده و لایحه نداده‌اید | همان دادگاه صادرکننده رأی | ۲۰ روز از ابلاغ واقعی |
| تجدیدنظر | رأی بدوی حضوری یا پس از گذشت مهلت واخواهی | دادگاه تجدیدنظر استان | ۲۰ روز از ابلاغ |
| فرجام | رأی‌های خاصی که قانون اجازه داده | دیوان عالی کشور | ۲۰ روز از ابلاغ |
واخواهی از رأی غیابی
«مهلت واخواهی از احکام غیابی برای کسانی که مقیم کشورند بیست روز و برای کسانی که خارج از کشور اقامت دارند دو ماه از تاریخ ابلاغ واقعی خواهد بود مگر اینکه معترض به حکم ثابت نماید عدم اقدام به واخواهی در این مهلت به دلیل عذر موجه بوده است.»
ماده ۳۰۶ قانون آیین دادرسی مدنی
نکته مهم «ابلاغ واقعی» است؛ یعنی رأی به دست خود شما رسیده باشد، مثل مشاهده آن در سامانه ثنا. اگر رأی فقط به‌صورت قانونی ابلاغ شده، مثلاً به در خانه چسبانده شده، و از آن بی‌خبر بوده‌اید، هر زمان مطلع شدید میتوانید واخواهی کنید.
عذرهای موجه قانونی برای اعتراض خارج از مهلت:
- بیماری‌ای که مانع حرکت باشد
- فوت پدر، مادر، همسر یا فرزند
- حوادث قهری مثل سیل، زلزله و آتش‌سوزی
- بازداشت یا حبس
تجدیدنظرخواهی
«مهلت درخواست تجدیدنظر اصحاب دعوا، برای اشخاص مقیم ایران بیست روز و برای اشخاص مقیم خارج از کشور دو ماه از تاریخ ابلاغ یا انقضای مدت واخواهی است.»
ماده ۳۳۶ قانون آیین دادرسی مدنی
طبق ماده ۳۳۱ همین قانون، این رأی‌ها قابل تجدیدنظرند: دعاوی مالی بیش از سه میلیون ریال، همه دعاوی غیرمالی، و حکم‌های مربوط به متفرعات دعوا. رأی‌هایی که بر اساس اقرار در دادگاه یا نظر کارشناسی که طرفین کتباً آن را قاطع دعوا قرار داده‌اند صادر شده باشد، قابل تجدیدنظر نیستند.
فرجام‌خواهی
طبق ماده ۳۹۷ قانون آیین دادرسی مدنی، مهلت فرجام‌خواهی هم ۲۰ روز برای مقیمان ایران و دو ماه برای مقیمان خارج است. فرجام فقط برای رأی‌های محدودی ممکن است؛ مثلاً احکام اصل نکاح و فسخ آن، طلاق، نسب و برخی رأی‌های قطعی‌نشده بدوی که درباره آن‌ها تجدیدنظر نخواسته‌اید.
اعتراض به رأی کیفری
در پرونده‌های کیفری هم مهلت‌ها مشابه است:
- واخواهی رأی غیابی: ۲۰ روز از ابلاغ واقعی (ماده ۴۰۶ قانون آیین دادرسی کیفری).
- تجدیدنظر و فرجام: ۲۰ روز برای مقیمان ایران و دو ماه برای مقیمان خارج، از ابلاغ رأی یا پایان مهلت واخواهی (ماده ۴۳۱ قانون آیین دادرسی کیفری).
نحوه ثبت اعتراض
- دادخواست یا درخواست اعتراض را در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کنید.
- دلایل اعتراض را مشخص و مستند بنویسید؛ کلی‌گویی شانس موفقیت را کم می‌کند.
- هزینه دادرسی مرحله اعتراض را بپردازید.
- تاریخ ثبت در دفتر خدمات، تاریخ اعتراض شما محسوب می‌شود؛ پس به روز آخر موکول نکنید.
برای اینکه ابلاغ رأی را از دست ندهید، مطلب ابلاغیه و سامانه ثنا را بخوانید.
سوالات متداول درباره اعتراض به رأی
مهلت اعتراض به رأی دادگاه چند روز است؟
برای مقیمان ایران ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ و برای مقیمان خارج از کشور دو ماه؛ این مهلت برای واخواهی، تجدیدنظر و فرجام یکسان است.مواد ۳۰۶، ۳۳۶ و ۳۹۷ قانون آیین دادرسی مدنی
از رأی غیابی خبر نداشتم؛ هنوز میتوانم اعتراض کنم؟
اگر رأی به شما ابلاغ واقعی نشده باشد، پس از اطلاع میتوانید دادخواست واخواهی بدهید و دادگاه خارج از نوبت درباره پذیرش آن تصمیم میگیرد.تبصره ۱ ماده ۳۰۶ قانون آیین دادرسی مدنی
مهلت تجدیدنظر رأی کیفری چقدر است؟
۲۰ روز برای مقیمان ایران و دو ماه برای مقیمان خارج، از ابلاغ رأی یا پایان مهلت واخواهی.ماده ۴۳۱ قانون آیین دادرسی کیفری
این مطلب جنبه اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.