توهین یعنی هر حرف، نوشته یا رفتاری که عرفاً موجب تحقیر و کوچک شدن طرف مقابل شود؛ از فحاشی رو در رو تا پیام توهینآمیز در شبکه‌های اجتماعی. مجازات توهین ساده، جزای نقدی درجه شش است و این جرم «قابل گذشت» است؛ یعنی فقط با شکایت شما تعقیب می‌شود و با رضایت شما پرونده بسته می‌شود.
مجازات توهین در قانون
«توهین به افراد از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک چنانچه موجب حد قذف نباشد [مستوجب] جزای نقدی درجه شش خواهد بود.»
ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
جزای نقدی درجه شش طبق آخرین اصلاح ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی، بیش از ۲۰۰ میلیون ریال تا ۸۰۰ میلیون ریال است. دادگاه بسته به شدت توهین و شرایط طرفین، مبلغ را در این بازه تعیین می‌کند.
توهین به کارمند دولت در حال انجام وظیفه
اگر به کارمند دولت، قاضی، نماینده مجلس یا مقامات دیگر در حال انجام وظیفه یا به خاطر شغلشان توهین شود، مجازات سنگین‌تر است:
«... در حال انجام وظیفه یا به سبب آن توهین نماید به چهل و پنج روز تا سه ماه حبس و یا تا (۷۴) ضربه شلاق و یا شش میلیون و ششصد هزار تا هشتاد و دو میلیون و پانصد هزار ریال جزای نقدی محکوم می‌شود.»
ماده ۶۰۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
توهین، افترا و نشر اکاذیب چه فرقی دارند؟
| جرم | تعریف ساده | مثال |
|---|---|---|
| توهین | تحقیر با الفاظ یا رفتار، بدون نسبت دادن جرم | فحاشی، القاب تحقیرآمیز |
| افترا | نسبت دادن صریح یک جرم و ناتوانی از اثبات آن | «فلانی دزد است» در پست عمومی |
| نشر اکاذیب | نسبت دادن دروغ به قصد ضرر زدن یا تشویش اذهان | شایعه‌پراکنی کتبی درباره کسی |
هر سه جرم طبق ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی قابل گذشت هستند.
توهین در فضای مجازی
پیام توهینآمیز در واتساپ، تلگرام، کامنت اینستاگرام یا استوری هم توهین محسوب می‌شود. در این موارد:
- از پیام‌ها و پروفایل فرستنده اسکرینشات کامل بگیرید که تاریخ و نام کاربری در آن معلوم باشد.
- پیام را پاک نکنید؛ ممکن است کارشناس بخواهد اصل آن را روی گوشی ببیند.
- اگر هویت فرستنده معلوم نیست، شناسایی او از طریق پلیس فتا انجام می‌شود.
راه‌های اثبات توهین
- شهادت شهود: کسانی که حاضر بوده و شنیده‌اند.
- پیام، صدا و تصویر: پیام‌های متنی، ویس و فیلم.
- اقرار متهم: گاهی در جلسه رسیدگی، متهم خودش اصل حرف را می‌پذیرد.
مراحل شکایت توهین
- شکوائیه را در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت کنید و مشخصات متهم، زمان، مکان و الفاظ را دقیق بنویسید.
- طبق قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، جرائم تعزیری درجه هفت و هشت در دادگاه صلح رسیدگی می‌شوند؛ توهین ساده که درجه شش است، معمولاً در دادسرا و دادگاه کیفری دو رسیدگی می‌شود. مرجع دقیق را دفتر خدمات تعیین می‌کند.
- در هر مرحله اگر رضایت بدهید، تعقیب متوقف می‌شود.
مهلت شکایت
در جرائم قابل گذشت، اگر از تاریخ اطلاع از جرم یک سال بگذرد و شکایت نکنید، دیگر نمی‌توانید شکایت کیفری کنید. پس منتظر نمانید.
سوالات متداول درباره توهین
مجازات فحاشی چیست؟
توهین و فحاشی، اگر به حد قذف نرسد، مجازات جزای نقدی درجه شش دارد که طبق آخرین اصلاح، بیش از ۲۰ میلیون تومان تا ۸۰ میلیون تومان است.ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) و ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی
پیام توهینآمیز در واتساپ قابل شکایت است؟
بله. توهین با هر وسیلهای، از جمله پیامرسانها، جرم است. اسکرینشات و اصل پیام را نگه دارید.ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
اگر رضایت بدهم، پرونده توهین بسته می‌شود؟
بله. توهین جرم قابل گذشت است و با گذشت شاکی، تعقیب یا اجرای مجازات متوقف می‌شود.ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی
این مطلب جنبه اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.