در قراردادهای دائم، کارفرما فقط وقتی می‌تواند کارگر را اخراج کند که کارگر در کارش قصور کرده یا آییننامه انضباطی را پس از تذکر کتبی نقض کرده باشد و شورای اسلامی کار یا هیئت تشخیص هم با اخراج موافقت کند. اگر اخراج بدون این تشریفات باشد، کارگر می‌تواند از اداره کار حکم بازگشت به کار و حقوق ایام بیکاری را بگیرد، یا به جای بازگشت، برای هر سال سابقه ۴۵ روز مزد مطالبه کند.
اخراج چه زمانی قانونی است؟
«هرگاه کارگر در انجام وظائف محوله قصور ورزد و یا آیین‌نامه‌های انضباطی کارگاه را پس از تذکرات کتبی نقض نماید کارفرما حق دارد در صورت اعلام نظر مثبت شورای اسلامی کار علاوه بر مطالبات و حقوق معوقه به نسبت هر سال سابقه کار معادل یک ماه آخرین حقوق کارگر را به‌عنوان حق سنوات به وی پرداخته و قرارداد کار را فسخ نماید.»
ماده ۲۷ قانون کار
پس اخراج قانونی سه شرط دارد:
- قصور یا تخلف انضباطی کارگر، همراه با تذکر کتبی قبلی.
- نظر مثبت شورای اسلامی کار، انجمن صنفی یا در نبود آن‌ها، هیئت تشخیص.
- پرداخت حق سنوات و همه مطالبات معوقه.
پایان قرارداد موقت اخراج است؟
نه. طبق ماده ۲۱ قانون کار، پایان مدت در قرارداد موقت، یکی از راه‌های قانونی خاتمه کار است. اما اگر کار شما ماهیت مستمر دارد و قرارداد پشت سر هم تمدید شده، پایان دادن به همکاری ممکن است در هیئت‌ها بررسی شود. طبق ماده ۲۵، در قرارداد موقت هیچ‌کدام از طرفین نمی‌تواند به‌تنهایی قرارداد را پیش از پایان مدت فسخ کند، مگر شرط فسخ در خود قرارداد آمده باشد.
حقوق کارگر در اخراج غیرقانونی
«در صورتی که هیات حل اختلاف، اخراج کارگر را غیرموجه تشخیص داد، حکم بازگشت کارگر اخراجی و پرداخت حق‌السعی او را از تاریخ اخراج صادر می‌کند ... چنانچه کارگر نخواهد به واحد مربوط باز گردد، کارفرما مکلف است که بر اساس سابقه خدمت کارگر به نسبت هر سال ۴۵ روز مزد و حقوق به وی بپردازد.»
ماده ۱۶۵ قانون کار
| وضعیت | حق کارگر |
|---|---|
| اخراج موجه طبق ماده ۲۷ | یک ماه حقوق برای هر سال سابقه + مطالبات |
| اخراج غیرموجه و بازگشت به کار | بازگشت + حقوق از تاریخ اخراج تا بازگشت |
| اخراج غیرموجه و عدم تمایل به بازگشت | ۴۵ روز مزد برای هر سال سابقه |
استعفا چه قواعدی دارد؟
طبق تبصره ماده ۲۱ قانون کار، کارگری که استعفا می‌دهد باید:
- استعفا را کتبی به کارفرما بدهد.
- یک ماه دیگر به کار ادامه دهد.
- اگر پشیمان شد، حداکثر ظرف ۱۵ روز انصراف کتبی بدهد تا استعفا منتفی شود.
کارگری که استعفا می‌دهد، سنوات و مطالبات معوقه را می‌گیرد، اما معمولاً بیمه بیکاری به او تعلق نمی‌گیرد، چون بیکاری با میل خودش بوده است.
مراحل شکایت در اداره کار
- ثبت شکایت در سامانه روابط کار یا مراجعه به اداره کار محل.
- جلسه سازش با کارفرما.
- رسیدگی در هیئت تشخیص و صدور رأی.
- اعتراض به رأی در هیئت حل اختلاف؛ رأی این هیئت قطعی و لازم‌الاجراست.
بعد از اخراج، شکایت را به تعویق نیندازید. هرچه فاصله بیشتر شود، اثبات اینکه اخراج بوده و نه ترک کار، سخت‌تر می‌شود. اگر پس از اخراج بیکار شدید، مطلب بیمه بیکاری را هم بخوانید.
سوالات متداول درباره اخراج از کار
کارفرما بدون دلیل اخراجم کرده؛ چه حقی دارم؟
اگر هیئت حل اختلاف اخراج را غیرموجه بداند، حکم بازگشت به کار و حقوق از تاریخ اخراج صادر می‌شود؛ اگر نخواهید برگردید، برای هر سال سابقه ۴۵ روز مزد می‌گیرید.ماده ۱۶۵ قانون کار
بعد از استعفا چقدر باید سر کار بمانم؟
یک ماه پس از اعلام کتبی استعفا. تا ۱۵ روز هم میتوانید کتباً انصراف دهید.تبصره ماده ۲۱ قانون کار
اخراج قانونی چه شرطی دارد؟
قصور کارگر یا نقض آییننامه انضباطی پس از تذکر کتبی، نظر مثبت شورای اسلامی کار یا هیئت تشخیص، و پرداخت سنوات.ماده ۲۷ قانون کار
این مطلب جنبه اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.