بیمه بیکاری به کارگری تعلق می‌گیرد که بدون میل خودش بیکار شده، دست‌کم شش ماه سابقه پرداخت بیمه دارد و ظرف ۳۰ روز از بیکاری، از طریق اداره کار اعلام آمادگی برای کار کرده است. مدت دریافت، بسته به سابقه بیمه و وضعیت تأهل، از ۶ تا ۵۰ ماه است و مبلغ آن ۵۵ درصد متوسط مزد شماست، بهعلاوه مبلغی برای افراد تحت تکفل.
چه کسانی مشمول بیمه بیکاری هستند؟
«بیکار از نظر این قانون بیمه شده‌ای است که بدون میل و اراده بیکار شده و آماده کار باشد.»
ماده ۲ قانون بیمه بیکاری
مشمولان، بیمه‌شدگان تأمین اجتماعی تابع قانون کار هستند. این گروه‌ها مشمول نیستند (ماده ۱):
- بازنشستگان و از کارافتادگان کلی
- صاحبان مشاغل آزاد و بیمه‌شدگان اختیاری
- اتباع خارجی
کسی که استعفا داده یا قراردادش با توافق خودش تمام شده، معمولاً «بیکار بدون میل» حساب نمی‌شود. اما اخراج، تعطیلی کارگاه، پایان قرارداد موقتی که کارفرما تمدید نکرده و بیکاری به خاطر حوادثی مثل سیل و آتش‌سوزی، از موارد رایج دریافت بیمه بیکاری است.
سه شرط اصلی دریافت
طبق ماده ۶ قانون بیمه بیکاری:
- حداقل ۶ ماه سابقه پرداخت بیمه پیش از بیکاری.
- ثبت‌نام ظرف ۳۰ روز از تاریخ بیکاری در اداره کار و اعلام آمادگی برای کار. با عذر موجه، تا سه ماه هم پذیرفته میشود.
- شرکت در دوره‌های آموزشی که اداره کار معرفی می‌کند.
مدت دریافت بیمه بیکاری
جدول زیر از بند الف ماده ۷ قانون بیمه بیکاری است:
| سابقه پرداخت بیمه | مجردها | متأهل یا دارای افراد تحت تکفل |
|---|---|---|
| ۶ تا ۲۴ ماه | ۶ ماه | ۱۲ ماه |
| ۲۵ تا ۱۲۰ ماه | ۱۲ ماه | ۱۸ ماه |
| ۱۲۱ تا ۱۸۰ ماه | ۱۸ ماه | ۲۶ ماه |
| ۱۸۱ تا ۲۴۰ ماه | ۲۶ ماه | ۳۶ ماه |
| بیش از ۲۴۰ ماه | ۳۶ ماه | ۵۰ ماه |
این مدت، مجموع همه دفعاتی است که در طول زندگی کاری بیمه بیکاری گرفته‌اید. افراد ۵۵ سال به بالا می‌توانند تا رسیدن به سن بازنشستگی تحت پوشش بمانند.
مبلغ بیمه بیکاری چقدر است؟
- پایه: ۵۵ درصد متوسط مزد روزانه در ۹۰ روز آخر پیش از بیکاری.
- افراد تحت تکفل: به ازای هر نفر تا چهار نفر، ۱۰ درصد حداقل دستمزد اضافه میشود.
- سقف و کف: مجموع مقرری نباید کمتر از حداقل دستمزد و بیشتر از ۸۰ درصد متوسط مزد شما باشد.
مقرری از روز اول بیکاری قابل پرداخت است، از مالیات معاف است و مدت دریافت آن جزء سابقه بیمه برای بازنشستگی حساب میشود. در این مدت، شما و خانواده‌تان از خدمات درمانی تأمین اجتماعی هم استفاده می‌کنید.
چه زمانی بیمه بیکاری قطع میشود؟
- پیدا کردن کار جدید یا رد کردن بدون دلیل کاری که اداره کار معرفی کرده
- نرفتن به دوره‌های آموزشی معرفی‌شده
- رسیدن به سن بازنشستگی یا پایان مدت مقرر
مدارک لازم
- کارت ملی و شناسنامه
- مدرکی که علت بیکاری را نشان دهد، مثل نامه کارفرما یا رأی هیئت‌های اداره کار
- شماره حساب بانکی
- مدارک افراد تحت تکفل، برای دریافت مبلغ اضافه
اگر کارفرما ادعا می‌کند شما استعفا داده‌اید ولی در واقع اخراج شده‌اید، ابتدا در اداره کار شکایت کنید. رأی هیئت‌ها درباره نوع پایان کار، مبنای بیمه بیکاری قرار می‌گیرد. مطلب اخراج از کار و استعفا را ببینید.
سوالات متداول درباره بیمه بیکاری
حداقل سابقه برای بیمه بیکاری چقدر است؟
حداقل شش ماه سابقه پرداخت حق بیمه پیش از بیکاری.بند الف ماده ۶ قانون بیمه بیکاری
مهلت ثبت‌نام بیمه بیکاری چند روز است؟
۳۰ روز از تاریخ بیکاری. با عذر موجه و تأیید هیئت حل اختلاف تا سه ماه هم ممکن است.بند ب ماده ۶ قانون بیمه بیکاری
کسی که استعفا داده بیمه بیکاری می‌گیرد؟
معمولاً نه، چون بیمه بیکاری برای کسی است که بدون میل و اراده خود بیکار شده باشد.ماده ۲ قانون بیمه بیکاری
مبلغ بیمه بیکاری چطور محاسبه میشود؟
۵۵ درصد متوسط مزد روزانه ۹۰ روز آخر، بهعلاوه ۱۰ درصد حداقل دستمزد برای هر فرد تحت تکفل تا چهار نفر؛ نه کمتر از حداقل دستمزد و نه بیشتر از ۸۰ درصد متوسط مزد.بند ب ماده ۷ قانون بیمه بیکاری
این مطلب جنبه اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.