سفته سندی است که امضاکننده در آن متعهد می‌شود مبلغی را در تاریخ مشخص بپردازد. برخلاف چک، نپرداختن سفته جرم نیست و فقط از راه حقوقی قابل پیگیری است. اگر سفته را ظرف ده روز از سررسید «واخواست» کنید، می‌توانید از صادرکننده، ضامن و ظهرنویسها به‌طور همزمان مطالبه کنید و از امتیاز تأمین خواسته بدون پرداخت خسارت احتمالی هم استفاده کنید.
سفته معتبر چه شرایطی دارد؟
قانون تجارت، سفته را «فته‌طلب» می‌نامد:
«فته‌طلب علاوه بر امضاء یا مهر باید دارای تاریخ و متضمن مراتب ذیل باشد: ۱) مبلغی که باید تادیه شود با تمام حروف. ۲) گیرنده وجه. ۳) تاریخ پرداخت.»
ماده ۳۰۸ قانون تجارت
اگر یکی از این موارد ناقص باشد، سفته از امتیازات سند تجاری محروم می‌شود؛ اما همچنان یک سند عادی است و می‌توانید با استناد به آن طلب خود را مطالبه کنید.
واخواست چیست و چرا مهم است؟
واخواست یعنی اعتراض رسمی به نپرداختن سفته. برگه واخواست‌نامه را از بانک یا دادگستری تهیه و پس از تکمیل، از طریق دادگاه به صادرکننده ابلاغ می‌کنید.
«امتناع از تادیه وجه برات باید در ظرف ده روز از تاریخ وعده به وسیله نوشته که اعتراض عدم تادیه نامیده می‌شود معلوم گردد.»
ماده ۲۸۰ قانون تجارت
این حکم طبق ماده ۳۰۹ قانون تجارت درباره سفته هم اجرا می‌شود. مزایای واخواست بهموقع:
- مسئولیت تضامنی: می‌توانید از صادرکننده، ضامن و همه ظهرنویسها، به‌تنهایی یا با هم، مطالبه کنید.
- حفظ حق رجوع به ظهرنویسها: اگر ظرف یک سال از واخواست دعوا را طرح نکنید، حق رجوع به ظهرنویسها از بین می‌رود؛ اما حق مطالبه از صادرکننده باقی است.
مراحل مطالبه وجه سفته
- واخواست ظرف ده روز از تاریخ سررسید.
- ثبت دادخواست مطالبه وجه سفته در دفتر خدمات الکترونیک قضایی، همراه با خسارت تأخیر تأدیه و هزینه دادرسی.
- درخواست تأمین خواسته: در سفته واخواست‌شده، دادگاه می‌تواند بدون اینکه از شما خسارت احتمالی بگیرد، اموال بدهکار را پیش از رأی توقیف کند.
- رأی و اجرا: پس از قطعی شدن رأی، اجراییه صادر و اموال توقیف یا به فروش گذاشته می‌شود.
مبالغ تا یک میلیارد ریال در دادگاه صلح و بیشتر از آن در دادگاه عمومی حقوقی رسیدگی می‌شود.
سفته و چک چه فرقی دارند؟
| موضوع | سفته | چک |
|---|---|---|
| جنبه کیفری | ندارد | در صورت وجود شرایط، دارد |
| اجراییه مستقیم | ندارد؛ باید دادخواست داد | با گواهی عدم پرداخت ممکن است |
| مهلت مهم | ده روز برای واخواست | شش ماه برای شکایت کیفری |
| کاربرد رایج | ضمانت استخدام، وام، اجاره | پرداخت و معاملات |
مرور زمان سفته
طبق ماده ۳۱۹ قانون تجارت، اگر به دلیل گذشت پنج سال نتوانید وجه سفته را از مسیر سند تجاری مطالبه کنید، باز هم می‌توانید از کسی که به ضرر شما «استفاده بلاجهت» کرده، مطالبه کنید. در عمل دادگاه‌ها مطالبه وجه سفته را به‌عنوان سند عادی هم می‌پذیرند.
برای اطلاعات درباره چک، مطلب چک برگشتی و مراحل وصول را ببینید.
سوالات متداول درباره سفته
نپرداختن سفته جرم است؟
خیر. سفته برخلاف چک جنبه کیفری ندارد و فقط از طریق دعوای حقوقی مطالبه وجه قابل پیگیری است.
مهلت واخواست سفته چقدر است؟
ده روز از تاریخ سررسید. واخواست بهموقع امکان مطالبه همزمان از صادرکننده، ضامن و ظهرنویسها را حفظ میکند.مواد ۲۸۰ و ۳۰۹ قانون تجارت
سفته بدون تاریخ اعتبار دارد؟
سفته بدون تاریخ، سند تجاری کامل نیست و امتیازات آن را ندارد، اما به‌عنوان سند عادی طلب قابل استناد است.ماده ۳۰۸ قانون تجارت
این مطلب جنبه اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره حقوقی نیست.